Regionaal vrijdagmiddagje Kerkrade
Toekomst lokale rekenkamer
Het derde regionaal vrijdagmiddagje van 2011 vond op vrijdag 25 november plaats in Kerkrade en was gericht op de regio Zuid. Leden en secretarissen van de rekenkamers en griffiers uit de provincies Noord-Brabant, Gelderland en Limburg verzamelden zich in de raadszaal voor een middag waar de toekomst van de lokale rekenkamer centraal stond. ‘Wat vinden we van de conclusies van het rapport van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK)?'. ‘Hoe kan de effectiviteit van de rekenkamer worden versterkt?'.
Discussie over meerwaarde
Na een welkomstwoord van Andy Rossel, voorzitter van de rekenkamercommissie Kerkrade, trapt Klaartje Peters, bestuurskundige en extern lid van de rekenkamer Maastricht, het thema ‘toekomst van de rekenkamer' af. In haar inleiding geeft ze haar mening over de evaluatie van het ministerie van BZK. Ze stelt dat deze evaluatie niet diep genoeg ingaat op de vraag of rekenkamers in de praktijk de beoogde meerwaarde weten te bieden. Formeel gezien worden de aanbevelingen van de lokale rekenkamer weliswaar in veel gevallen overgenomen en met waardering ontvangen, maar in de praktijk is het maar de vraag of de rapporten van de rekenkamer tot daadwerkelijke verandering in het functioneren van de gemeente leiden.
Risico's nemen
Klaartje Peters daagt de aanwezigen daarom uit om risico's te nemen: durf te kiezen voor vernieuwende vormen van onderzoek en creatieve manieren om bevindingen onder de aandacht te brengen. En: durf politiek gevoelige onderwerpen te onderzoeken!
De lokale rekenkamer is een wettelijke verplichting, de gemeenteraad heeft er niet om gevraagd. Peters is daarom van mening dat de rekenkamer er alles aan moet doen om het contact met de raad zo intensief mogelijk te maken. Zo moet er contact zijn over de wensen op het gebied van onderwerpskeuze, maar ook op het gebied van vorm en frequentie. Raden staan volgens Peters best open voor andere vormen; zoals een ex-ante onderzoek, of meer korte ‘hit-and-run' scans. De rekenkamer mag meer risico nemen en meer experimenteren. Dat is de stelling van Klaartje Peters.
Crux voor rekenkamer: de raad als doelgroep
De raad is de doelgroep van de rekenkamer. De crux is daarom om er achter te komen wie de raad is en wat de raad wil. Pas dan is het mogelijk de raad goed te kunnen bedienen. Deze thema's stelt de gespreksleider van de middag Reinier Dijkstra (Necker van Naem) aan de orde.
Dé raad bestaat niet
Middels een oefening met personages, waarin de deelnemers twee totaal verschillende typen raadsleden uitdenken, komen de deelnemers erachter dat dé raad niet bestaat. Ieder raadslid is anders en heeft daarom een eigen informatiebehoefte, zowel qua inhoud als qua vorm. Zo zal het ene raadslid vooral kwantitatieve gegevens willen ontvangen over beleidsthema's die hem interesseren (harde resultaten), terwijl het andere raadslid vooral geïnteresseerd is in de wijze waarop burgers betrokken zijn bij dit beleidsthema (het proces). Ook zal het ene raadslid voornamelijk visueel ingesteld zijn, terwijl het andere raadslid het geen probleem vindt om zich door een dik rapport heen te worstelen. De rekenkamer kan zich afvragen: welk type raadslid (met welk profiel) is in mijn gemeente dominant? Wat betekent dat voor onze werkwijze en de manier waarop wij de raad bedienen? Hoe sluiten we aan bij ons type raadsleden?
Buiten de kaders denken
Om te laten zien waar een dergelijke doelgroepgerichte benadering toe kan leiden, bespreekt Reinier Dijkstra een aantal vernieuwende mogelijkheden met de deelnemers, zoals het model in de gemeenten Druten en Beuningen. De raden van deze gemeenten hebben besloten dat de rekenkamer zelf geen onderzoek meer doet. In plaats daarvan wordt een model uitgewerkt waarin deze rekenkamer gebruik maken van reeds voorhanden zijnde informatie, waaruit juist die gegevens worden gefilterd die van belang zijn voor de raad. Daarbij wordt alleen gelet op een aantal vooraf door de raad geselecteerde thema's. Andere modellen zijn ook mogelijk. Uitgangspunt is echter: durf als rekenkamer buiten de huidige kaders te denken!
Meer informatie
Wilt u meer weten over dit thema of over de hierboven beschreven modellen? Neem contact op met Reinier Dijkstra, via reinier@necker.nl
